Mons Site
Online sinds 1996!

Vondeling

In Amsterdam vond ik enkele jaren geleden het proces verbaal van Jan Mons die te vondeling was gelegd.

Het Proces Verbaal zag er als volgt uit:

Aalmoezeniers weeshuis der stad Amsterdam.

Proces-verbaal no. 3

Op heden den vierden januarij 1821 s' avonds te tien ure is door Willem Heijmink gebregt aan Paulus Hendricus Pijpers waarnemende de funktie van portier in het Aalmoezeniers Weeshuis dezer stad, overgegeven, en is in het zelve ingenomen een kind, van het manlijk geslacht, oud na gissing drie maanden aan hebbende de volgende kleederen, een hempje, twee borstrokjes, twee mutsjes, twee slapjes, een doekje, een japonnetjen een schouder manteltje een katoen dekentje door denzelven Willem Heijmink gevonden alhier op den N.Z. Voorburgwal bij de Sint Janstraat op de stoep voor het huijs N. 189 s' avonds te tien ure.

Met dit berigt: Dit kind word verzocht Gereformeerd te worden genaamt Jan Mons welk uijt armoed is neergelegen.

Zullende aan dit kind de naam gegeven worden van Jan Mons

waarvan dit Proces-Verbaal is opgemaakt, en door ons het voorschrevene op voorschreven dag, maand en jaar is onderteekend.

P.H. Pijpers, Regent van het Aalmoezeniers-Weeshuis te Amsterdam.

Dit X is het merk van Willem Heijmink oud 16 jaar kaas(?) drager op de Braak bij de N.Z. Voorburgwal ..... Nagtwagt in wijk de k(?) aan de .... den Garde bekent niet te kunnen schrijven.

Verderop staat een verslag over het vinden van het vondelingen briefje van Jan Mons. Een vondelingenbriefje werd bij de te vondeling gelegde baby gelegd om bijvoorbeeld de naam aan te geven en het geloof.

PROCES VERBAAL Jan Mons

Toen ik over de vondeling vragen stelde aan de archivaris werd die gelijk enthousiast en vertelde uitgebreid over het Aalmoezeniersweeshuis. Het bleek dat hij hierin gespecialiseerd was. Hij vertelde nog dat er vondelingen briefjes bewaard waren gebleven.

Helaas had hij verder niet zoveel tijd en kon ik dat niet vinden. Vervolgens ben ik nog vaker in het Amsterdamse stadsarchief geweest, maar het lukte nooit het vondelingen briefje te vinden.

Tijdens één van die vervolg bezoeken kreeg ik een nieuwe folder van het archief. Op weg naar huis zag ik in de folder het boek staan met vondelingen briefjes... Het werd het 'Ingenomen kinderenboek' van het Aalmoezeniershuis genoemd.

Ik dacht er steeds vaker aan terug en afgelopen mei (terwijl ik bezig was met dit laatste familieblad) bedacht ik dat het mooi bij dit onderwerp 'Vondeling' zou passen. Ik heb er een dag voor uitgetrokken, met de gedachte: Ik ga niet uit het archief zonder dat vondelingenbriefje!

Eerst zocht ik (zoals al eerder) de inventaris van het Aalmoezeniershuis op (arch. Nr. 343 studiezaal 1). In deze inventaris keek ik altijd onder het hoofdstuk 'Vondelingen' (arch. nummers: 343-371 t/m 343-401). Maar toen dacht ik aan de folder en keek daar nog eens in. Het bewuste boek stond niet onder het Vondelingen hoofdstuk. Zucht.

Vervolgens keek ik nog eens in het begin van de inventaris en ben gaan zoeken in het hoofdstuk 'Opname Kinderen' (arch. nummers: 343-92 t/m 343-260). En jawel: vele 'Ingenomen kinderenboeken' keurig op jaartal gesorteerd! Pfff.

Ik was al gewend om briefjes in te vullen om archief stukken aan te vragen, maar ook hier is de automatisering ingetreden. Dus bezoekers pas nummer in voeren in het nummer van het archief stuk: 343-183. Helaas: niet via de computer op te vragen, er werd verwezen naar studiezaal 2, daar zou het op microfiche staan.

Op naar studiezaal 2 dus. Was het behoorlijk druk op dinsdag. Duurde dus even voordat ik aan de archivaris kon vragen, maar uiteindelijk kreeg ik een microfiche waarop het zou staan. Nee dus.

Nog eens naar de archivaris: kijk nog maar eens goed, de computer geeft het immers aan! Helaas, maar dit was het niet. Vervolgens gaf de archivaris een briefje mee voor studiezaal 1 om het originele boek in te mogen zien.

Terug naar studiezaal 1: Oei, dat wordt moeilijk meneer, dat kan zomaar niet. Nog een archivaris erbij, toch toestemming!

Gevonden! Nu nog een kopie... Ik durf het bijna niet te vragen maar... Ook dat mag in eerste instantie niet, maar uiteindelijk is het toch gelukt.

Op de volgende bladzijde is de kopie te zien, met onderaan het vondelingen briefje.

Dit kind word verzocht Gereformeerd gedoopt te worden genaamt Jan Mons welk uit armoedt is neergeleegen.

Overigens: Jan overleed op 29 maart 1821 (proces verbaal Aalmoezeniershuis).

VONDELINGENBRIEFJE Jan Mons